Vandaag zijn we in het FOMU in Antwerpen bij de tentoonstelling No Longer Not Yet van curator Katja Mater. We komen specifiek voor het Keizerpanorama: een indrukwekkende ‘uitvinding’ uit 1905 van de Antwerpse fotograaf Joseph Maes, waarvoor Mater een speciaal werk heeft gemaakt om het bijzondere effect van kijken met beide ogen te verbeelden.
Het gaf een unieke kijk-ervaring, maar in deze blog vertel ik over iets anders: over het eerste werk in de tentoonstelling van Mater: Their Own Sweet Time. Een dubbel-projectie van beelden vanuit tegenover elkaar opgestelde projectoren. Ik loop er langs, ik loop er doorheen, maar het doet niet veel met me. Ik begrijp het ook niet, zelfs niet wanneer ik over de achterliggende gedachte lees. Ik vind het ‘wel een leuk idee’ maar ben niet onder de indruk.
Of beter omschreven: ‘ik ben nóg niet onder de indruk’. Want dat gebeurt namelijk wel wanneer ik besluit om er eens even rustig voor te gaan zitten. Wanneer ik de tijd neem, neemt het werk tijd voor mij. Daardoor verdwaal ik bijna in het werk, ik probeer het ook niet meer te begrijpen maar ‘gewoon te beleven’. En wanneer ik daarna ook nog de tekst uit het tentoonstellingsboekje letter voor letter, woord voor woord over typ in mijn telefoon, dan daalt het verhaal helemaal bij me in. Ook dat proces van rustig typen, tussendoor even weer kijken, afwachten en weer doortypen doet iets met mij, dat zorgt ervoor dat de tekst beklijft. Net zoals dat jaren geleden gebeurde met aantekeningen van mijn hoorcolleges in de jaren ’80 van de vorige eeuw. Die hadden voor mij ook alleen maar meerwaarde wanneer ik ze zelf had gemaakt. Aantekeningen van anderen waren misschien minstens zo goed of zelfs beter qua samenvatting van het verhaal, maar voor mij waren ze niet echt van waarde. Want aantekeningen moet ik zelf maken, daar moet ik iets voor doen, zodat mijn hersens stap voor stap, woord voor woord, de kans krijgen om verbanden te ontdekken en de tekst te doorgronden. Dat is overigens, om even een klein uitstapje te maken, ook precies het gevaar dat ik in AI zie. Ik ben een fan van alle mogelijkheden van AI, gebruik ook mijn eigen aangemaakte GPT’s om te sparren en te brainstormen, maar zeker niet om te leren. Want leren is een proces en dat kost tijd. Alleen dan voegt het een fundamentele laag toe aan mijn perspectief, aan wie ik ben.
Terug naar het museum. Terug naar het eerste werk in de expositie. Het werk dat beklijft omdat ik het met aandacht bekijk, omdat ik het beschrijf en omdat ik het durf te laten binnenkomen in de tijd. Het werk dat me op een geweldig idee brengt voor een nieuw documentair fotoproject!
Wat aandacht allemaal kan doen.
